و قى در اول مفيد باشد بغايت و در اواخر خواب و استحمام فاتر ممتد و اللّه اعلم اما صداع كه بمشاركت عضو ديگر افتد به جهت مشاركتى كه آن عضو را با دماغ بود الم آن را دريابد يا بخارات رويه از ان بدماغ برآيد علامت آن تقدم قصور احوال عضو مشرك بود اما آنچه بشركت معده بود علامت و علاج آن فى الجمله معلوم شد در ريحى و آنچه بشركت جگر بود درد بجانب يمين مائل بود و آنچه بشركت سپرز باشد درد بجانب چپ مائل باشد و آنچه بشركت گرده باشد درد بقفا مائل بود و آنچه بشركت مراق بود درد بر حاق يافوخ باشد بواسطه محاذات اين اعضا با اين مواضع علاج آن تقويت دماغ بود و اصلاح آن اعضا بدانچه در علاج امراض آنها مذكور خواهد شد ان شاء اللّه تعالى اما صداع كه از كرم و غيره افتد به جهت برآمدن بخارات از آنها بدماغ علامت آن ظهور علامات كرم بود و زياده شد بوقت گرسنگى و كم شدن بوقت سيرى ديدى و پريشانى خواب و زردى و سفيدى رنگ و اختلاف لين و سختى و بدبوى براز علاج آن تدبير كرم بود بدانچه در محلش مذكور گردد و تقويت دماغ و منع بخار و چون جامع درين باب اطريفل گشنيزى بود پيوسته مزيدن گشنيز خشك و سفوف دارچينى و قند و گشنيز خشك سوده هم نافع آيد و گشنيز بسيار در طعام ريخته خوردن و تخم بليزك ( پنيرك ) و درمنه تركى با مويز سياه و ناردان كوفته بر ناشتا خوردن و حافظ الصحة هم درين باب عظيم مفيد بود اما صداع كه از كرم دماغ خيزد و آن در مقدم دماغ متولد گردد و بحركات اعصاب را بخالد و بخارات بد نيز از ان حادث شود علامت آن آمدن بوى بدبو از بينى و احساس حركت چيزى در مقدم دماغ و بودن خارشى و گرانى در ان موضع و زياده شدن درد در حركات و جوع علاج آن استفراغ بلغم بود كه ماده گرم است بعده تنقيه دماغ كردن بسعوطها و قطورها مثل راسن و زنجبيل فقط فلفل فقط و عصير و برگ شفتالو و طبيخ ترمسس و سكنجبين با طبيخ درمنه تركى و اگر نخست آب گشنيز مىچكانند و بعد ساعتى ديگر دواها كه ذكر كرديم به كار دارند بهتر بود جهت آنكه كرم از بوى گشنيز سست شود و از دارو نتواند گريخت و تدبيرهاى گرمى و خشكىفزا مناسب بود و آنجا كه از وجع حرارتى باشد تدبيرات خشكى و سردىفزا مناسب بود و استعمال محذرات از داخل و خارج نافع بود اما بيضه و خوده اين هر دوا هم يك نوع صداعى بارد و مزمن بود كه بعد از امراض افتد سبب آن اكثر ضعف دماغ بود و قبول او اخلاط رديه بارده را